In het kerkboek van Aubel heb ik een vroegste inschrijving gevonden van een voorouder van mij.
Ik heb dit door Gemini en Transkribus laten lezen.... In de huwelijksinschrijving staat niet duidelijk dat het in Aubel was, alleen onderaan staat parochie Aubelensi. Scribe AI leest het helaas als Ambelensi.
Gemini
d 17. 8bris Haben die ehe getreden Johannes der sohn von Jan baltis zu hellestrop, und Margaretha, dochter Leon Luÿen stassen in die grafft auß die banck Clermont, servati servandis, et consensu Rdi Dni pastoris Reineri Mashay; idq[ue] mane circa auroram, in presentia jois pelser Henrici burghof, Martini stassen, et aliorum e parochia Aubeliensi.
Korte toelichting op de namen:
- Jan Baltis zu Hellestrop: De vader van de bruidegom woonde in Hellestroot (Homburg).
- Leon Luÿen Stassen: De vader van de bruid (Margaretha). De toevoeging "Luÿen" kan een patroniem of een bijnaam zijn.
- In die Grafft: Dit verwijst naar de 'Gracht', een locatie onder de schepenbank van Clermont.
Transkribus
1646
7. 8bris
haben zur ehe getretten, Johanns
der sohn von Jan Baltis zu Hell-
estorp, vnd Margaretha, dochter
von Heyestassen in die gradt
auß die banck Clermondt, servat
fernandis, et consensu Qui Pui pacto
fris Reineri Mathaej, idque manem
circa auroram, in praesentia, Jois
pelser, Henrici Hagelstein,
Martini stassen, et aliorum
parochiae Aubelensi.
Verbeterde versie (Koen In de Braekt)
1646
7. 8bris
haben zur ehe getretten, Johanns
der sohn von Jan Baltis zu Hell-
estorp, und Margaretha, dochter
von Heijn Stassen in die gradt
auß die banck Clermondt, servat
fernandis, et consensu Qui Pui pacto
fris Reineri Mathaej, idque manem
circa auroram, in praesentia, Jois
Pelser, Henrici Hagelstein,
Martini Stassen, et aliorum
parochiae Aubelensi.
Laat ik dit laatste nu omzetten in het nederlands met behulp van Claude, dan geeft dat het volgende resultaat:
1646
7 oktober
zijn in het huwelijk getreden: Johann,
de zoon van Jan Baltis te Helle-
storp, en Margaretha, dochter
van Heijn Stassen, in de graad
uit de bank van Clermondt, met inachtneming
van de vereiste formaliteiten, en met toestemming van [Qui Pui],
broeder Reiner Matthäus, en dit 's morgens
rond het aanbreken van de dag, in aanwezigheid van Johannes
Pelser, Hendrik Hagelstein,
Martin Stassen, en anderen
van de parochie.
Enkele opmerkingen:
- 8bris staat voor October (de 8e maand in de oude Romeinse kalender).
- "in die gradt auß die banck Clermondt" verwijst waarschijnlijk naar het kerkelijk ressort of de bestuurlijke bank van Clermont (een administratieve eenheid).
- "servat fernandis" is vermoedelijk een verkorting van het Latijnse servatis servandis — "met inachtneming van al hetgeen in acht genomen dient te worden" (een vaste formule in kerkelijke akten).
- "fris" is waarschijnlijk een afkorting van fratris (broeder), dus Reiner Matthäus was vermoedelijk een geestelijke.
- "Qui Pui pacto" is moeilijk te ontcijferen; mogelijk een plaatsnaam of een eigennaam die onleesbaar is overgeschreven.
Ik heb dezelfde akte ook laten transcriberen door Scribe AI van MyHerritage, het resultaat staat hieronder.
Historische context
Dit is een inschrijving in een kerkelijk huwelijksregister (trouwboek) uit de 17e eeuw, specifiek gedateerd op 1646 (zoals bovenaan bijgeschreven). Het document is opgesteld in een mengeling van een lokaal Duits/Limburgs dialect en Latijn, wat zeer gebruikelijk was voor katholieke parochieregisters in de grensstreek van het huidige Zuid-Limburg. U ziet de Latijnse formule "servatis servandis", wat aangeeft dat aan alle kerkelijke verplichtingen (zoals de huwelijksroepen) is voldaan. Het vermeldt ook dat het huwelijk in de vroege ochtend ("circa auroram") plaatsvond, een normale praktijk in die tijd voor de huwelijksmis. Dit document geeft u een prachtig inzicht in de overgang van lokale dialecten naar het formele kerkelijke Latijn in de administratie van die tijd.
Vermelde details
Bruidegom:
- Naam: Johannes Baltis
- Rol in document: Bruidegom
- Biografische details: Zoon van Jan Baltis. Woonachtig te "hallschorn" (mogelijk Hulsberg of een lokaal toponiem).
Bruid:
- Naam: Margaretha Stassen
- Rol in document: Bruid
- Biografische details: Dochter van Luyt Stassen. Woonachtig "in die gradt" (mogelijk Graetheide), afkomstig uit de schepenbank Oermondt (Urmond).
Geestelijke:
- Naam: Reinerus Mathaej
- Rol in document: Pastoor (Reverendus Dominus Pastor)
- Relatie tot hoofdpersonen: Gaf toestemming voor het huwelijk.
Getuigen:
- Namen: Joannes Pelser, Henricus Burgemestren, Martinus Stassen
- Rol in document: Getuigen
- Relatie tot hoofdpersonen: Aanwezig bij het huwelijk, afkomstig uit de parochie Amby ("parochia Ambelensi").
Belangrijkste Gebeurtenis:
- Type: Huwelijk
- Datum: 7 oktober (8bris) [1646]
- Locatie: Parochie Amby (nabij Maastricht), met vermelding van Urmond.
Belangrijkste bevindingen
- Het document is een huwelijksakte van 7 oktober 1646 tussen Johannes (zoon van Jan Baltis) en Margaretha (dochter van Luyt Stassen).
- De bruid was afkomstig uit de jurisdictie van Urmond ("banck Oermondt").
- Het huwelijk vond plaats in de vroege ochtend met toestemming van pastoor Reinerus Mathaej en in aanwezigheid van getuigen uit de parochie Amby, wat wijst op de geografische spreiding van de families in de regio Zuid-Limburg.
Voorgestelde vervolgstappen
- U kunt zoeken in de katholieke doop- en trouwboeken (retroacta van de Burgerlijke Stand) van Urmond ("Oermondt") en Amby ("Ambelensi") om de doopinschrijvingen van Johannes en Margaretha te vinden.
- Onderzoek de schepenbankarchieven van Urmond voor mogelijke huwelijksvoorwaarden, testamenten of eigendomsoverdrachten met betrekking tot de families Baltis en Stassen.
- Raadpleeg de archieven op MyHeritage voor stambomen die de namen Baltis en Stassen in de regio Zuid-Limburg bevatten.
- Zoek naar de specifieke locaties "Hallschorn" en "Gradt" in historische atlassen of lokale heemkundige publicaties van Zuid-Limburg om de exacte woonplaatsen van uw voorouders te traceren.
Volledige teksttranscriptie
- 7. 8bris Haben die ehe getreden Johannes der sohn von Jan baltis Zu hall= schorn, und Margaretha, dochter von Luyt stassen in die gradt auß die banck Oermondt, servatis servandis, et consensu Rdi Dni pasto= ris Reineri Mathaej, idq[ue] mane circa auroram, in praesentia Jo[ann]is pelser Henrici burgemestren, Martini stassen, et aliorum e parochia Ambelensi.
Vertaling
- 7. 8bris Zijn in het huwelijk getreden Johannes, de zoon van Jan Baltis te Hall= schorn, en Margaretha, dochter van Luyt Stassen in de stad buiten de bank Oermond, servatis servandis, en met toestemming van de Eerwaarde Heer pastoor Reinerus Mathaej, en dat 's morgens rond dageraad, in aanwezigheid van Jo[ann]is Pelser Henrici burgemeester, Martini Stassen, en anderen uit de parochie Ambelensi.
Conclusie : Het transcriberen met AI is in ieder geval niet feilloos en er zitten behoorlijk wat verschillen in de transcriptie